Skutki uboczne w trakcie i po leczeniu ALL

Na tej stronie znajdziesz:
» Skutki uboczne podczas leczenia ALL
» Późne skutki uboczne po skończonym leczeniu ALL
» Nowotwory wtórne, które mogą pojawić się na skutek leczenia ALL

Skutki uboczne podczas leczenia ALL

Podczas leczenia nowotworu mogą występować różne problemy zdrowotne. Chemioterapia podawana dożylnie “podróżuje” po całym organiźmie, dlatego może powodować skutki uboczne trudne do przewidzenia, w różnych częściach organizmu. Leczenie jest prowadzone w taki sposób, aby osiągnać najlepszą możliwą skuteczność przy ograniczeniu skutków ubocznych do minimum. U niektórych pacjentów mogą wystąpić łagodne działania niepożądane, a u innych poważniejsze. Ten sam pacjent może mieć różne skutki uboczne w jednym etapie leczenia niż w etapie kolejnym.

Najbardziej powszechnymi skutkami ubocznymi leczenia chemioterapią są m.in. wypadanie włosów, zmęczenie, problemy jelitowe, brak apetytu, nudności i/lub wymioty, zmiany skórne i/lub w obrębie jamy ustnej.

Zdecydowana większość skutków ubocznych jest przemijająca, jednak część z nich utrzymuje się dłużej, a część potrafi wystąpić już po zakończonym leczeniu. Mogą to być:

• Apatia
• Biegunki
• Bóle różnego pochodzenia
• Brak apetytu, nudności, wymioty
• Choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (po transplantacji komórek krwiotwórczych)
• Gorączka i oznaki zakażenia
• Hormonalne zaburzenia (problemy ze wzrostem, dojrzewaniem, z tarczycą)
• Krwawienia, krwiaki (siniaki), wybroczyny
• Martwica naczyniowa (AVN) / Martwica kości
• Neuropatia obwodowa
• Neutropenia
• Niedokrwistość
• Opóźnione gojenie ran
• Spadek wagi
• Stany zapalne jamy ustnej
• Wypadanie włosów
• Wysokie próby wątrobowe
• Wzrost wagi (szczególnie podczas terapii sterydami)
• Zaburzenia funkcji poznawczych (koncentracji, słuchu, widzenia)
• Zaburzenia snu
• Zaburzenia słuchu
• Zaparcia
• Zespół uwalniania cytokin po leczeniu immunoterapią (Blinatumomab, CAR-T)
• Zespół rozpadu guza
• Zmiany skórne

Niektóre objawy rodzice mogą redukować poprzez odpowiednią pielegnację i zapewnienie dziecku:
• zdrowego jedzenia, dopasowanego do aktualnego stanu dziecka
• niewielkiej, ale regularnej aktywności fizycznej
• odpowiednio długiego odpoczynku/snu
• szczegółowej higieny rąk i jamy ustnej
• masaży
• różnych form terapii – z muzyką, sztuką (arteterapia), poprzez czytanie czy zabawę – także w grupie z innymi dzieci

Jeśli rodzic zauważy niepokojące objawy u dziecka koniecznie powinien je zgłosić lekarzowi lub pielęgniarce i porozmawiać z nimi co one moga oznaczać i jak z nimi postępować.

Późne skutki uboczne po skończonym leczeniu ALL

Wkrótce po leczeniu lub kilka miesięcy czy lat po zakończonym leczeniu, mogą wystąpić powikłania w mniejszym lub większym stopniu w różnych obszarach organizmu, takich jak:
• Serce
• Tarczyca
• Układ oddechowy
• Zaburzenia wzrostu
• Skóra
• Zęby
• Mózg (powikłania neurologiczne)
• Układ rozrodczy (płodność)
• Masa ciała (otyłość)

Nowotwory wtórne, które mogą pojawić się na skutek leczeniu ALL

Stosowanie wielu leków cytostatycznych w leczeniu ALL, podawanych dożylnie jak i dokanałowo do płynu mózgowo-rdzeniowego (w celu ochrony ośrodkowego układu nerwowego (OUN)) oraz w niektórych przypadkach radioterapii głowy, może wiązać się z podwyższonym ryzykiem pojawienia się nowotworów wtórnych, takich jak:
• guzy ośrodkowego układu nerwowego (łagodne i złośliwe), szczególnie po radioterapii
• wtórne białaczki bądź chłoniaki, szczególnie po takich lekach jak: cisplatyna, karboplatyna, cyklofosfamid, ifosfamid oraz inhibitorach topoizomerazy II (etopozyd, irinotekan)
• nowotwory skóry

Czynniki zwiększające ryzyko pojawienia się wtórnego nowotworu to m.in.:
• wiek poniżej 5 r.ż. w trakcie diagnozy ALL
• płeć żeńska
• napromienianie OUN
• wznowa choroby zasadniczej

Statystycznie w ciągu 20 lat od zakończonego leczenia przeciwnowotworowego ok. 3-4% wyleczonych pacjentów zachoruje prawdopodobnie na kolejną chorobę nowotworową.